Projekt nr 00084
Z obrączką na Bukę

Projekt edukacyjny

Opis projektu

Temat ochrony ptaków – zwierząt stosunkowo łatwych w obserwacji, a zarazem kluczowych dla istnienia wielu ekosystemów – powinien być priorytetem w edukacji szkolnej.

Unia Europejska doceniła znaczenie ochrony ptaków tworząc sieć Obszarów Specjalnej Ochrony Ptaków w ramach programu Natura 2000. Zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju inwestycja w edukację młodego pokolenia przyczyni się do podtrzymania w przyszłości naturalnego środowiska.

Obrączkowanie ptaków to jedna z najpopularniejszych metod ich badania, służąca śledzeniu historii życia indywidualnie oznakowanych osobników, na których nogę zakłada się obrączkę z niepowtarzalnym numerem. Metoda ta stosowana jest od ponad stu lat i  nadal pomimo dostępności narzędzi takich jak telemetria satelitarna, w parze z innymi znacznikami ptaków zakładana jest metalowa obrączka. Wiedza pozyskana z obrączkowania ptaków jest ogromna, dzięki tej metodzie znana jest długość życia poszczególnych gatunków, trasy wędrówek w czasie corocznych migracji, i wiele szczegółów z życia, np. miejsce odbywania lęgów, „wierność” partnerów. Dodatkowo podczas procesu obrączkowania, od każdego ptaka zbierane są pomiary biometryczne, zapisuje się stan upierzenia oraz określa się kondycję danego osobnika, co również jest przedmiotem wielu badań nad biologią ptaków.

Chwytanie i obrączkowanie dzikich ptaków jest w Polsce dozwolone tylko osobom posiadającym zezwolenie na obrączkowanie ptaków (tak zwanym obrączkarzom), wydawaną przez Stację Ornitologiczną Muzeum i Instytut Zoologiczny PAN w Gdańsku, na podstawie decyzji Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Stacja ta nadzoruje również gromadzenie danych dotyczących zaobrączkowanych ptaków. Koszt obrączek ponosi obrączkarz lub zespół obrączkarzy planujący odłowy ptaków do badań.

Poszczególne działania, jakie będą realizowane w projekcie oraz sposób i metody ich realizacji:

1. Przeprowadzenie elektronicznej ankiety wśród uczniów wrocławskich szkół gimnazjalnych, w celu doboru i selekcji uczestników projektu przeprowadzona przez organizatorów projektu. Ankieta zostanie przeprowadzona w formie elektronicznej. Wszystkie działania związane z realizacją projektu powinny być przykładem wprowadzania prostych proekologicznych zachowań, których skutkiem jest zachowanie lub poprawa stanu środowiska. W dobie informatyzacji społeczeństwa elektroniczna forma ankiety jest najlepszą alternatywą.

2. Nawiązanie współpracy z zespołem ornitologów-obrączkarzy badających ptaki – warsztaty ornitologiczne w szkole.

Uczniowie wezmą udział w warsztatach dotyczących biologii, ekologii i rozpoznawania różnych gatunków ptaków, również tych mniej pospolitych i na co dzień rzadko spotykanych. Warsztaty poprowadzi ornitolog posiadający licencję uprawniającą do chwytania i obrączkowania dziko żyjących ptaków w Polsce. Podczas zajęć uczniowie kształcą umiejętności rozpoznawania gatunków ptaków (ze szczególnym naciskiem na rozpoznawanie gatunków bliskich człowiekowi), poznają sposoby ochrony ich siedlisk. Wiedza zdobyta na warsztatach będzie bardzo przydatna w kolejnych wydarzeniach projektu. Zajęcia odbędą się na terenie Gimnazjum nr 29 we Wrocławiu.

3. Wyjazd uczniów i ich rodzin zakwalifikowanych do projektu nad zbiornik Bukówka (gdzie będzie miał miejsce obóz ornitologiczny – Akcja Bukówka) na obserwację ornitologiczną, pod okiem ekspertów (ornitolodzy z Wrocławskiej Grupy Obrączkarskiej „Odra”). Zarówno młodzież, jak i rodzice będą mogli poznać tajniki sztuki obserwacji ptaków oraz poznać gatunki ptaków, których nie sposób zobaczyć w mieście. Ciekawe doświadczenie może stać się zalążkiem do rozwijania przyrodniczej pasji. Dodatkowym atutem wyjazdu jest integracja międzypokoleniowa, wspólnie spędzony czas rodziców z dziećmi będzie szansą do zacieśniania więzi rodzinnych.

Zbiornik Bukówka (tytułowa Buka) leży w Kotlinie Kamiennogórskiej, w pobliżu drogi z Lubawki w kierunku Kowar, przy miejscowości Miszkowice. Wody zbiornika zasila kilka górskich rzek, głównymi są: Bóbr i Złotna. W promieniu 15 km nie ma drugiego zbiornika tego typu. Dlatego nad Bukówkę podczas migracji zlatują się ptaki związane z wodą (baza pokarmowa w czasie wędrówki). Są to między innymi rybołowy, ptaki siewkowe, mewy. Inne grupy ptaków także przylatują nad Bukówkę, migrując korytarzem ekologicznym jakim jest dolina Bobru. Celem badań ornitologów jest ocena populacji ptaków Wróblowych migrujących przez zbiornik Bukówka, a także dokładne przyjrzenie się biologii pierwiosnka (gatunku, który jest najliczniej chwytany i znakowany) oraz czeczotki (szczególnie południowemu podgatunkowi Carduelis flammea cabaret). Badania trwają już od kilku lat. W sezonie 2012 zorganizowano próbę miejsca i obóz trwał tylko 10 dni. Okazało się, że miejsce to ma wielki potencjał i od 2013 roku obóz odbywa się regularnie. Ranga badań wzrosła, wraz z przystąpieniem punktu do Krajowej Sieci Stacji Obrączkowania Ptaków, jako jedyny obóz reprezentujący południowo-zachodnią Polskę.

4. Uczniowie równocześnie w domu przeprowadzają mikroprojekt badawczy w swojej rodzinie i szkole. Zadaniem dla uczestników projektu będzie obserwacja ptaków w swojej okolicy (w parku, w ogrodzie, na terenach zielonych wokół szkoły, na balkonie itp.) oraz zwracanie szczególnej uwagi na obecność obrączek na nogach obserwowanych ptaków. Uczniowie mogą spróbować wykonać zdjęcie takiej obrączki (zadanie jest bardzo trudne, ale również zmusza uczestników projektu do kreatywnego i innowacyjnego rozwiązania tego zadania, powoduje, że zwykła obserwacja ptaków wymaga niezwykłej uwagi i zaangażowania). 

Nowatorskim zadaniem dla rodzin wszystkich zespołów projektowych będzie wspólna obserwacja ptaków. Zespoły wspólnie ustalają zasady obserwacji oraz projektują karty pracy do obserwacji. Uczniowie wybrani do projektu spośród 4 wrocławskich szkół tworzą w swojej placówce zespół projektowy, a w swojej rodzinie pełnią rolę lidera, który mobilizuje wszystkich członków rodziny do obserwacji. Zadaniem lidera jest np. codzienna obserwacja ptaków oraz notowanie w karcie mikroprojektu rodzinnego zaobserwowanych gatunków ptaków. Lider rodziny ma za zadanie archiwizować zaobserwowane gatunki ptaków wykonując zdjęcia fotograficzne lub nagrywając film, zwracając szczególną uwagę na obrączki znajdujące się na nogach ptaków. Takie informacje pozwolą na późniejsze przygotowanie podsumowania w ramach sprawozdania zespołowego w każdej szkole. Ważne w projekcie będzie zebranie jak największej liczby numerów obrączek ptaków.

Podczas trwania projektu prowadzony będzie blog projektowy, na którym systematycznie będą prezentowane wyniki działań.

5. Ciekawą propozycją dla wszystkich młodych badaczy będzie wykład, który poprowadzi specjalista z zakresu prezentacji prac naukowych. Podczas wykładu uczniowie poznają najnowsze, ciekawe, oryginalne i inne niż prezentacja multimedialna, metody i formy przedstawiania swoich wyników badań. Specjalista przypomni również w jaki sposób zaprojektować, przeprowadzić oraz analizować wyniki swoich obserwacji (uczniowie poznają zasady metody naukowej, która jest pojęciem kluczowym w nowej podstawie programowej). 

6. Organizacja międzyszkolnego konkursu fotograficznego dla uczniów wrocławskich szkół gimnazjalnych, związany z tematyką projektu (ochrona ptaków w mieście) –  konkurs pozwala na zwiększenie efektu końcowego projektu.

7. Podsumowanie projektu. Zaproszenie do szkoły rodzin biorących udział w projekcie oraz przedstawienie wyników projektu przez każdą szkolną grupę projektową - w postaci prezentacji multimedialnej.

Uroczyste podsumowanie projektu połączone z wręczeniem nagród odbędzie się w Gimnazjum nr 29. Zaproszony zostanie specjalista w dziedzinie ornitologii, który wygłosi wykład podsumowujący projekt. Uczniowie przygotują m.in. pokaz slajdów z działalności projektu lub film. Przewidziane jest również wydarzenie medialne.

8. W ramach projektu zaplanowana jest również publikacja promująca projekt i jego efekty - w czasopiśmie związanym z ochroną środowiska.

Metody:

- Prezentacja multimedialna jako wstęp do zagadnień ochrony ptaków.

- Metoda zajęć praktycznych (obserwacja ptaków w terenie).

- Metody sprzyjające kreatywnemu myśleniu (metody aktywnego uczenia i rozwiązywania problemów badawczych w mikroprojektach rodzinnych).

Cele projektu

- Kształtowanie postaw i zachowań proekologicznych oraz świadomości i wrażliwości na kwestie ochrony środowiska wśród osób objętych projektem.

- Uzupełnienie wiedzy na temat biologii ptaków poprzez aktywność i zaangażowanie w ochronę przyrody.

- Zapoznanie  z problemami jakie spotykają ptaki na trasie wędrówki.

- Przeanalizowanie zachowań poszczególnych populacji migrujących gatunków .

- Wsparcie i promocja projektu ochrony ptaków w rejonie zbiornika wodnego Bukówka.

Elementy unikatowe

- Współpraca z instytucją naukową "Wrocławska Grupa Obrączkarska Odra". Ciekawe doświadczenie może stać się zalążkiem do rozwijania przyrodniczej pasji.

- Tworzenie lokalnej kampanii poprzez dokumentowanie działań projektowych, uczestnicy projektu stają się w ten sposób ambasadorami pozytywnych praktyk związanych z zagadnieniem ochrony ptaków.

 - Dodatkowym atutem wyjazdu jest integracja międzypokoleniowa, wspólnie spędzony czas rodziców z dziećmi będzie szansą do zacieśniania więzi rodzinnych.

NAD BUKÓWKĘ ZABIERZEMY UCZNIÓW Z  3  ZAINTERESOWANYCH  TEMATEM SZKÓŁ Z TERENU WROCŁAWIA LUB OKOLIC!!!!!

Dlaczego chcemy zaprosić na Bukę uczniów z innych szkół? 

W październiku grupa uczniów z naszego Gimnazjum zachęcona przez nauczyciela biologii pojechała nad Bukówkę, aby wziąć udział w terenowych warsztatach ornitologicznych (sprawozdanie z wyjazdu w załączniku). Wyjazd był bardzo udany, więc chcemy promować obóz naukowy i projekt obrączkarzy, aby w przyszłości systematycznie wspierać akcję i włączyć się w badania naukowe ornitologów, zgłębiając tajniki ornitologii.

- Podczas warsztatów z ornitologami uczniowie poznają zasadę działania programu komputerowego, który umożliwia śledzenie losów konkretnego gatunku ptaka, po wcześniejszym wpisaniu do programu numeru jego obrączki. Indywidualne historie ptaków uczniowie będą mogli przedstawić na podsumowaniu swoich projektów. Nauczyciel biologii w każdej ze szkół biorących udział w projekcie, pełni rolę opiekuna naukowego monitorując stan gromadzenia danych, które będą wykorzystane przez uczestników projektu do wykonania prezentacji podsumowującej projekt.

Miejsce i czas realizacji

Wrocław, Gimnazjum nr 29 im. Konstytucji 3 Maja we Wrocławiu

czas realizacji projektu: marzec - czerwiec 2015r.

marzec 2015 - przeprowadzenie elektronicznej ankiety w celu doboru uczestników projektu

kwiecień 2015 - zorganizowanie i przeprowadzenie warsztatów ornitologicznych w szkole

maj 2015 - wycieczka edukacyjna nad Bukówkę

czerwiec 2015 - podsumowanie projektu, prezentacja filmu z projektowych działań.

Wykorzystanie grantu

Fundusze pozyskane w ramach grantu zostaną wykorzystane na organizację warsztatów ornitologicznych oraz wyjazd zespołów projektowych nad zbiornik wodny Bukówka.

Galeria załączników

Copyright by Wydawnictwo Nowa Era Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone